Cúng ông bà ngày 30 Tết: cách chuẩn bị mâm cơm và văn khấn

Chiều cuối năm, nhà nào cũng tất bật: lau bàn thờ, nấu mâm cơm, chờ con cháu về cho đủ để thắp nén nhang mời ông bà về ăn Tết. Năm nay có thêm một chuyện cần để ý: Tết Đinh Mùi 2027 không có ngày 30, nên lịch cúng sớm hơn thói quen một ngày.

Lễ cúng ông bà ngày 30 Tết thật ra không khó. Cái khó là nhiều việc dồn vào một buổi: chọn giờ, nấu mâm, chuẩn bị bài khấn, gọi người nhà về cho đông đủ. Nắm trước lịch và thứ tự công việc thì chiều cuối năm nhẹ hơn nhiều.

Cúng ông bà ngày 30 Tết là lễ rước gia tiên về ăn Tết, làm vào ngày cuối cùng của năm âm lịch. Tết 2027 tháng Chạp thiếu nên không có ngày 30; lễ cúng làm vào 29 tháng Chạp, tức Thứ Sáu 05/02/2027, trước giao thừa. Lễ thường gồm dọn dẹp bàn thờ, bày mâm cơm cùng hương hoa, trái cây, rồi thắp nhang khấn mời ông bà về sum họp với con cháu.

Tết 2027 cúng ông bà ngày nào?

Năm 2027, gia đình cúng ông bà vào 29 tháng Chạp, Thứ Sáu 05/02/2027. Đây là ngày cuối cùng của năm Bính Ngọ. Đêm hôm đó, rạng sáng Thứ Bảy 06/02/2027, là giao thừa đón mùng 1 Tết Đinh Mùi.

Người ta vẫn gọi quen là “cúng 30 Tết” vì nhiều năm tháng Chạp có đủ 30 ngày. Cách gọi giữ nguyên, chỉ có ngày cúng đổi theo lịch. Nhà nào đã hẹn con cháu về “ngày 30” theo thói quen thì nên báo lại sớm, để mọi người kịp sắp xếp về trước một ngày.

Vì sao năm 2027 không có ngày 30 Tết?

Lịch âm tính tháng theo chu kỳ mặt trăng, nên mỗi tháng chỉ có 29 hoặc 30 ngày. Tháng có 29 ngày gọi là tháng thiếu, tháng có 30 ngày gọi là tháng đủ. Tháng Chạp năm nay là tháng thiếu, nên sau ngày 29 tháng Chạp là mùng 1 Tết luôn.

Tháng Chạp thiếu không phải chuyện lạ, lịch âm có năm đủ năm thiếu. Muốn hiểu kỹ cách đối chiếu lịch, bạn đọc thêm bài Tết 2027 có 30 Tết không để khỏi nhầm khi xem lịch treo tường hay lịch trên điện thoại.

Nên cúng ông bà vào giờ nào?

Không có một giờ bắt buộc chung cho mọi nhà. Phần đông gia đình cúng vào buổi trưa hoặc chiều 29 Tết, sau khi nấu xong mâm cơm và trước khi trời tối, để còn dọn dẹp, chuẩn bị mâm cúng giao thừa.

Nhà nào muốn chọn giờ đẹp thì tra lịch âm năm 2027 hoặc hỏi người lớn trong họ. Đừng lấy giờ tốt của năm 2026 áp cho năm nay, vì giờ hoàng đạo thay đổi theo từng ngày. Ngày 29 Tết năm nay rơi vào Thứ Sáu, người còn đi làm nên xin về sớm. Giờ cúng hợp lý nhất vẫn là lúc con cháu có mặt đông đủ, vì ý nghĩa của lễ nằm ở chỗ cả nhà cùng quây quần.

Cúng ông bà ngày 30 Tết gồm những gì?

Lễ cúng ông bà cuối năm gồm bốn phần chính: dọn bàn thờ, bày lễ vật, thắp nhang khấn mời và hạ lễ. Tùy vùng miền và nếp nhà, thứ tự có thể khác chút ít, nhưng ý chung giống nhau: mời ông bà, cha mẹ đã khuất về nhà ăn Tết cùng con cháu.

• Dọn bàn thờ: lau lư hương, chân nến, bát nhang; thay hoa, thay nước; nhiều nhà rút bớt chân nhang cũ trong mấy ngày cuối năm.
• Bày lễ vật: mâm cơm, mâm ngũ quả, hoa tươi, nhang, đèn hoặc nến, trầu cau, rượu và ly nước sạch.
• Thắp nhang và khấn: người chủ gia đình đứng khấn mời ông bà về ăn Tết, con cháu lần lượt thắp nhang sau.
• Hạ lễ: chờ nhang cháy gần hết, khấn lễ tạ rồi dọn mâm xuống cho cả nhà cùng ăn bữa cơm cuối năm.

Thao tác từng bước, như bày lễ thế nào hay ai đứng khấn, có trong bài hướng dẫn cách cúng đón ông bà ngày 30 Tết. Nhà nào cúng lần đầu, chẳng hạn vợ chồng trẻ mới ra riêng, đọc qua một lượt sẽ thấy tự tin hơn.

Cúng ông bà khác gì cúng tất niên và giao thừa?

Ba lễ này cùng rơi vào ngày cuối năm nhưng mục đích khác nhau. Cúng ông bà là mời gia tiên về ăn Tết. Cúng tất niên là bữa cơm tạ ơn, khép lại một năm làm ăn. Cúng giao thừa là lễ đón năm mới vào lúc chuyển giao, thường có mâm ngoài trời và mâm trong nhà.

Không ít gia đình ở Sài Gòn gộp lễ rước ông bà và tất niên vào cùng một mâm cơm chiều cuối năm cho gọn. Gộp hay tách đều được, miễn khi khấn nói rõ ý. Riêng lễ giao thừa làm gần nửa đêm và có bài khấn riêng; bạn xem thêm văn khấn cúng giao thừa Tết Nguyên Đán.

Ông bà ở lại đến khi nào thì tiễn?

Nhiều nhà giữ lệ cúng tiễn ông bà vào mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, có nơi để muộn hơn tùy phong tục. Theo lịch năm 2027, mùng 3 là Thứ Hai 08/02 và mùng 4 là Thứ Ba 09/02. Muốn nhìn cả chuỗi lễ ngày Tết, từ đưa ông Táo tới tiễn ông bà, bạn xem bài các lễ cúng trong dịp Tết Nguyên Đán.

Mâm cơm cúng ông bà nên có gì?

Mâm cơm cúng ông bà cuối năm không có công thức cố định. Điều cần nhất là món nấu sạch, tươm tất, hợp nếp nhà. Nhiều gia đình nấu lại những món ông bà lúc còn sống thích ăn, coi đó là cách nhớ người đã khuất.

Mỗi miền có món quen riêng. Mâm cúng miền Nam hay có thịt kho trứng, canh khổ qua nhồi thịt, dưa giá, củ kiệu tôm khô, chả giò, bánh tét. Mâm miền Bắc thường có gà luộc, bánh chưng, giò lụa, canh măng, xôi gấc. Miền Trung pha trộn cả hai và thêm món địa phương. Nhà ở Sài Gòn mà gốc Bắc hay gốc Trung thì cứ nấu theo nếp quê, không ai bắt phải đổi.

Bên cạnh mâm mặn, bàn thờ thường có mâm ngũ quả. Ở miền Nam, nhiều nhà chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài theo ý “cầu vừa đủ xài”. Nhà nào kiêng loại trái nào thì theo quan niệm của nhà đó. Danh sách món và cách bày mâm chi tiết, bạn xem bài mâm cơm cúng ông bà ngày 30 Tết.

Nấu bao nhiêu món là đủ?

Không có số món bắt buộc. Mâm nhỏ mà nấu kỹ vẫn trọn lễ hơn mâm to mà làm vội. Nhà ít người có thể nấu vừa đủ ăn trong bữa cơm sum họp, khỏi bị dư đồ ăn mấy ngày Tết. Nhà ăn chay hoặc muốn cúng chay thì làm mâm chay, khấn rõ là mâm chay.

Ly nước trên bàn thờ nên dùng nước gì?

Ly nước cúng chỉ cần nước sạch, trong, mới rót. Nhiều nhà rót nước đóng chai hoặc nước bình cho tiện, khỏi phải đun và để nguội. Nhớ thay ly nước mới ngay trước lúc thắp nhang, đừng dùng lại ly nước đã để từ mấy hôm trước. Muốn hiểu thêm về loại nước này, bạn đọc bài nước tinh khiết là gì.

Văn khấn cúng ông bà gồm những ý nào?

Bài khấn rước ông bà thường đi theo năm ý chính theo thứ tự. Hiểu được các ý này thì đọc bài khấn mẫu nào cũng dễ theo, lỡ quên một đoạn cũng biết cách nói tiếp.

• Lời kính lạy: lạy thần linh và gia tiên nội ngoại theo nếp nhà.
• Thời gian và nơi cúng: năm nay đọc là ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ, không đọc “ngày 30”.
• Người khấn: họ tên chủ lễ và địa chỉ nhà đang ở.
• Lời mời: năm cũ sắp qua, con cháu sửa soạn lễ vật, kính mời ông bà, cha mẹ về ăn Tết.
• Lời cầu và lời kết: cầu gia đình bình an, năm mới thuận hòa, rồi xin gia tiên chứng giám.

Toàn văn bài khấn, bạn tham khảo bài văn khấn cúng ông bà ngày 30 Tết. Bài mẫu soạn cho năm trước, nên khi đọc nhớ sửa ngày tháng thành 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ và điền đúng tên, địa chỉ nhà mình.

Không thuộc văn khấn có đọc giấy được không?

Được. Nhiều người in hoặc chép bài khấn ra giấy rồi đọc chậm, rõ ràng. Thành tâm quan trọng hơn thuộc lòng. Không có bài khấn trong tay, chủ nhà có thể khấn nôm bằng lời của mình: nói ngày cúng, tên người khấn, địa chỉ nhà và lời mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu.

Ai nên đứng khấn?

Thường là người chủ gia đình, có thể là ông, bà, cha, mẹ hoặc con trưởng tùy nếp nhà. Người đứng khấn nên ăn mặc gọn gàng, đứng ngay ngắn trước bàn thờ. Người còn lại đứng phía sau, khấn xong mới lần lượt lên thắp nhang. Nhà có con nhỏ thì cho các bé đứng cùng, vừa đông vui vừa giúp tụi nhỏ biết nếp nhà.

Lịch chuẩn bị cho 29 Tết 2027

Ngày cúng năm nay là Thứ Sáu, nhiều người còn lo việc cơ quan tới sát Tết. Chia việc ra từ 23 tháng Chạp sẽ đỡ cực hơn dồn hết vào một buổi sáng.

1. Từ 23 tháng Chạp (Thứ Bảy 30/01/2027): cúng ông Táo xong thì bắt đầu dọn nhà, lau bàn thờ, kiểm tra lư hương, chân nến.
2. Khoảng 26 đến 27 tháng Chạp: lên thực đơn mâm cơm, ghi danh sách đồ cần mua, đặt trước bánh tét, giò chả nếu không tự làm.
3. 28 tháng Chạp (Thứ Năm 04/02/2027): mua đồ khô, hoa, trái cây; chuẩn bị nhang, đèn, trầu cau, rượu và nước cúng.
4. Sáng 29 tháng Chạp (Thứ Sáu 05/02/2027): đi chợ đồ tươi, nấu mâm cơm, bày lễ lên bàn thờ.
5. Trưa hoặc chiều 29 tháng Chạp: thắp nhang cúng ông bà, ăn bữa cơm sum họp, rồi dọn dẹp chuẩn bị mâm giao thừa.

Chợ những ngày sát Tết ở Sài Gòn thường đông, đồ tươi dễ lên giá. Mua đồ khô và hoa từ hôm trước giúp sáng 29 chỉ còn lo phần nấu nướng. Nhà ở chung cư nên hỏi ban quản lý quy định về đốt nhang, hóa vàng ở hành lang hay sân chung để khỏi bị nhắc nhở.

Chuẩn bị nước uống cho mấy ngày Tết thế nào?

Mấy ngày cuối năm nhà đông người về, lại có khách ghé chúc Tết, nước uống hết nhanh hơn ngày thường. Nhà dùng máy nóng lạnh thì nên có sẵn bình dự phòng trước 29 Tết, chọn trong nhóm nước bình 20 lít. Nhà không xài máy thì vài thùng nước đóng chai để mời khách cũng tiện.

A LÔ Nước Suối có kho ở Phường Xóm Chiếu (Quận 4 cũ) và giao tận nơi trong TP.HCM qua hệ thống giao nước tại TP.HCM. Mình làm 8:30–17:30 từ Thứ Hai đến Thứ Bảy, ngày lễ thì bạn gọi hotline để mình sắp xếp. Bạn đặt sớm vài hôm nha, giờ giao mình hẹn khi xác nhận đơn, phí giao (nếu có) báo trước; chi tiết xem chính sách giao hàng.

Những điều cần nhớ

• Tết 2027 không có ngày 30; cúng ông bà vào 29 tháng Chạp, Thứ Sáu 05/02/2027.
• Lễ gồm bốn phần: dọn bàn thờ, bày lễ vật, thắp nhang khấn mời và hạ lễ.
• Mâm cơm không cần nhiều món, cốt sạch sẽ, tươm tất, hợp nếp nhà.
• Khi khấn, đọc đúng ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ và tên, địa chỉ nhà mình.
• Chia việc từ 23 tháng Chạp để chiều cuối năm không bị rối.

Cần nước uống giao tận nơi, bạn gọi A LÔ Nước Suối qua hotline 0966 391 321 hoặc 0867 179 170 (Zalo 0966 391 321). Kho mình ở 2P Tôn Thất Thuyết, Phường Xóm Chiếu, TP.HCM, làm việc 8:30–17:30 từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.

Câu hỏi thường gặp về cúng ông bà ngày 30 Tết

Năm 2027 có cúng ông bà ngày 30 Tết không?

Năm 2027 không có ngày 30 tháng Chạp vì tháng Chạp là tháng thiếu, chỉ có 29 ngày. Lễ cúng ông bà làm vào ngày cuối năm là 29 tháng Chạp, tức Thứ Sáu 05/02/2027. Giao thừa là đêm 05/02 rạng sáng 06/02/2027. Người ta vẫn gọi quen là “cúng 30 Tết”, chỉ cần nhớ ngày thực tế năm nay sớm hơn một ngày.

Có thể cúng ông bà sớm hơn ngày 29 Tết không?

Có. Một số gia đình cúng sớm hơn vì phải về quê, đi xa hoặc con cháu không về kịp ngày cuối năm. Quan trọng là chọn ngày cả nhà sắp xếp được và khấn đúng ngày đang cúng. Nếu trong họ có người lớn giữ lệ riêng, bạn nên hỏi trước để thống nhất, tránh mỗi nhà cúng một kiểu rồi phải giải thích lại.

Cúng ông bà cuối năm có bắt buộc mâm mặn không?

Không bắt buộc. Nhiều nhà cúng mâm mặn vì đây là bữa cơm sum họp, nhưng nhà ăn chay hoặc theo đạo Phật có thể làm mâm chay. Mâm nào cũng cần sạch sẽ, bày ngay ngắn và nấu bằng tấm lòng. Khi khấn, chủ nhà nói rõ con cháu dâng mâm cơm chay hay mặn để mời ông bà về ăn Tết.

Ở chung cư không có bàn thờ lớn thì cúng thế nào?

Nhà chung cư vẫn cúng được trên bàn thờ treo hoặc kệ nhỏ, bày mâm gọn trên bàn ăn đặt gần bàn thờ. Nên dùng ít nhang, mở cửa cho thoáng khói và hỏi ban quản lý quy định về hóa vàng. Căn hộ chật thì chia mâm ngũ quả và mâm cơm ra hai chỗ, miễn bày ngay ngắn, sạch sẽ.

Khi nào cúng tiễn ông bà sau Tết?

Nhiều gia đình cúng tiễn ông bà vào mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, có nơi để muộn hơn tùy phong tục. Năm 2027, mùng 3 là Thứ Hai 08/02 và mùng 4 là Thứ Ba 09/02. Lễ tiễn thường có mâm cơm và khấn tạ ông bà đã về ăn Tết cùng con cháu. Ngày cụ thể nên theo nếp riêng của từng nhà.