Cúng rằm tháng Giêng tại nhà: cách sắp mâm cúng và bài văn khấn

Tóm tắt bài viết bằng AI
Mở trợ lý AI bạn quen dùng cùng ngữ cảnh bài viết để tóm tắt nhanh.
AI có thể diễn giải chưa chính xác; nội dung gốc của bài viết vẫn là nguồn tham chiếu chính.
Rằm tháng Giêng 2027 rơi vào Thứ Bảy 20/02. Gợi ý mâm cúng chay dâng Phật, mâm mặn cúng gia tiên, giờ cúng hợp lý và bài văn khấn rằm tháng Giêng.
Mục lục 20 mục
Tết vừa qua chưa lâu, nhiều nhà đã lo tới lễ rằm đầu năm. Năm nay rằm rơi đúng cuối tuần, người còn đi làm cũng có thời gian chuẩn bị. Câu hỏi quen thuộc vẫn là cúng ngày nào, bày mâm gì và khấn ra sao.
Với nhiều gia đình Việt, cúng rằm tháng Giêng là lễ cúng rằm lớn nhất trong năm. Có nhà làm mâm chay dâng Phật, có nhà làm thêm mâm mặn mời ông bà. Trên bàn thờ nào cũng cần hương hoa, trái cây và ly nước sạch.
Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi rơi vào Thứ Bảy, ngày 20/02/2027 dương lịch. Gia đình có thể cúng trong ngày rằm, hoặc cúng sớm từ chiều 14 tháng Giêng (Thứ Sáu 19/02/2027). Lễ cúng thường gồm mâm chay dâng Phật, mâm mặn hoặc mâm chay cúng thần linh và gia tiên, kèm hương, hoa, đèn, trái cây, nước sạch. Khấn bằng bài văn khấn cổ truyền: xưng danh, nêu ngày tháng và địa chỉ, rồi cầu bình an cho cả nhà.
Rằm tháng Giêng 2027 là ngày nào, nên cúng lúc nào?
Ngày 15 tháng Giêng âm lịch năm Đinh Mùi ứng với Thứ Bảy 20/02/2027. Năm nay mùng 1 Tết là Thứ Bảy 06/02/2027, nên rằm tháng Giêng cũng rơi vào Thứ Bảy, đúng hai tuần sau mùng 1.
Cúng ngày 14 hay ngày 15?
Cả hai ngày đều được. Theo nếp quen, nhiều nhà cúng vào sáng hoặc trưa ngày rằm. Nhà bận việc có thể cúng sớm hơn, từ chiều tối 14 tháng Giêng, tức Thứ Sáu 19/02/2027. Điều nhiều gia đình tránh là để lễ qua khỏi ngày rằm rồi mới cúng, vì lúc đó đã trễ dịp.
Năm nay rằm là Thứ Bảy, cả nhà ở nhà đông đủ hơn ngày thường. Vậy nên có thể chợ sớm sáng Thứ Bảy, nấu xong cúng trước bữa trưa, rồi cả nhà ăn chung. Nhà nào sáng rằm muốn đi chùa thì làm lễ ở nhà từ tối Thứ Sáu cho đỡ gấp.
Có cần chọn giờ hoàng đạo không?
Không bắt buộc. Lễ rằm ở nhà coi trọng lòng thành và sự sạch sẽ, gọn gàng hơn giờ khắc. Nhà nào quen xem giờ thì nên tra lịch vạn niên đúng năm 2027 cho ngày 19/02 hoặc 20/02. Đừng lấy lại giờ tốt của năm 2026 hay các năm trước, vì mỗi năm giờ tốt rơi vào khung khác nhau.
Gợi ý thực tế: cúng lúc cả nhà có mặt, trời còn sáng, đồ cúng vừa nấu xong còn nóng. Với lễ chay dâng Phật, nhiều nhà cúng vào buổi sáng, sau khi đã dọn dẹp và lau bàn thờ.
Vì sao rằm tháng Giêng được nhiều nhà coi trọng?
Rằm tháng Giêng là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới, còn gọi là Tết Nguyên Tiêu hay Tết Thượng Nguyên. Người xưa coi trăng rằm đầu năm là dịp tạ ơn trời đất, thần linh, ông bà, và cầu một năm làm ăn thuận lợi, trong nhà yên ổn.
Dân gian có câu “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng”. Câu này nói lên nếp quen của nhiều gia đình theo đạo Phật: rằm tháng Giêng là dịp đi chùa, dâng hương và làm mâm chay ở nhà. Nhiều nhà thờ ông bà cũng làm mâm cơm mời gia tiên, giống lễ cúng ngày Tết nhưng nhẹ nhàng hơn.
Lễ rằm khép lại chuỗi lễ đầu năm, từ đưa ông Táo ngày 23 tháng Chạp (Thứ Bảy 30/01/2027), tất niên, giao thừa đến các ngày Tết. Bạn muốn xem lại cả chuỗi lễ theo thứ tự thì có bài tổng hợp các lễ cúng trong dịp Tết Nguyên Đán, có đủ thời điểm và ý nghĩa từng lễ.
Mâm cúng chay dâng Phật ngày rằm
Mâm chay dâng Phật không có thịt cá, kể cả nước dùng nấu từ xương. Đây là điều kiện chính. Mâm chay không cần nhiều món; sạch, đủ và bày gọn mới quan trọng.
Các món chay hay được chọn
- Xôi: xôi gấc, xôi đậu xanh hoặc xôi vò, màu đỏ, vàng tượng trưng cho may mắn đầu năm.
- Chè trôi nước: món quen của rằm tháng Giêng ở nhiều nhà miền Nam, viên tròn mang ý đoàn viên, trọn vẹn.
- Món xào, món luộc: rau củ xào thập cẩm, đậu que, cải xào nấm, bông cải luộc.
- Món chiên: đậu hũ chiên sả, chả giò chay nhân khoai môn, nấm và cà rốt.
- Canh: canh nấm, canh rau củ, canh khổ qua dồn đậu hũ.
- Bánh: bánh tét nhân đậu còn từ Tết, bánh ít, bánh da lợn.
Mâm thường có năm đến bảy món là đủ. Gia đình ít người có thể chỉ làm một đĩa xôi, một chén chè và vài món xào. Thêm món chỉ để bày cho nhiều mà cuối cùng bỏ phí thì không cần thiết.
Lưu ý khi nấu và bày mâm chay
Nồi, chảo, dao thớt nấu đồ chay nên rửa kỹ, không dùng chung lúc với đồ mặn. Nước mắm thường làm từ cá, vì vậy nêm món chay bằng muối, nước tương hoặc nước mắm chay. Đồ cúng phải là phần nấu riêng, chưa ai ăn thử bằng đũa muỗng đã dùng.
Nước nấu xôi, nấu chè cũng nên là nước sạch. Nước máy đun sôi hay nước đóng bình đều dùng được; mỗi loại có điểm cần để ý riêng, được so sánh kỹ trong bài nên nấu ăn bằng nước gì cho món ngon và an toàn.
Mâm cúng mặn mời gia tiên

Mâm mặn dành cho gia tiên và thần linh, không đặt lên bàn Phật. Nhà có cả bàn Phật và bàn thờ ông bà thường cúng chay trên bàn Phật trước, sau đó dọn mâm mặn ở bàn thờ gia tiên.
Mâm mặn ngày rằm giống một bữa cơm gia đình tươm tất. Ở Sài Gòn và miền Nam, nhiều nhà nấu các món quen như:
- Món chính: gà luộc nguyên con hoặc nửa con, thịt kho trứng, chả giò.
- Canh: canh khổ qua nhồi thịt, canh măng, canh bóng.
- Món nguội, món cuốn: giò chả, gỏi ngó sen, dưa món, củ kiệu.
- Xôi hoặc bánh: xôi gấc, bánh tét.
- Chè: chè trôi nước hoặc chè đậu.
Ở miền Bắc, mâm mặn hay có gà luộc, giò lụa, canh măng, nem rán, xôi gấc. Không có quy định món nào bắt buộc. Nấu món ông bà lúc sinh thời thích ăn cũng là cách thể hiện lòng thành.
Nhiều món trong mâm mặn ngày rằm giống mâm cúng cuối năm. Nếu muốn tham khảo cách bày một mâm đầy đủ hơn, bạn xem bài mâm cơm cúng ông bà ngày 30 Tết. Lưu ý năm nay tháng Chạp thiếu nên không có ngày 30: ngày cuối năm là 29 tháng Chạp, tức Thứ Sáu 05/02/2027.
Lễ vật chung cần có trên bàn thờ
Hương, hoa, đèn, trái cây và nước sạch là phần lễ chung, dù nhà làm mâm chay hay mâm mặn. Phần này đặt sẵn trên bàn thờ trước khi bưng mâm cỗ lên.
| Lễ vật | Gợi ý chuẩn bị | Lưu ý |
|---|---|---|
| Hoa tươi | Cúc vàng, hoa sen, lay ơn, hoa huệ | Chọn hoa tươi, thay nước bình; không dùng hoa giả, hoa đã héo |
| Mâm ngũ quả | Trái cây theo mùa, miền Nam hay chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung | Rửa sạch, lau khô; chọn trái tươi, không dập |
| Nhang, đèn | Nhang thơm, cặp đèn dầu hoặc nến | Đặt xa rèm, giấy tiền; trông lửa khi nhà có trẻ nhỏ |
| Nước, trà, rượu | Ly nước sạch, chén trà; mâm mặn thêm ly rượu | Bàn Phật chỉ dâng nước, trà, không đặt rượu |
| Trầu cau | Một lá trầu, một trái cau | Có nơi dùng, có nơi không, theo nếp nhà |
| Vàng mã | Tùy nếp gia đình | Không bắt buộc; nếu đốt thì đốt nơi thoáng, có dụng cụ đựng tro |
Ly nước trên bàn thờ nên thay mới trước khi cúng, không để nước cũ nhiều ngày. Ly nước nhìn trong, không có cặn hay mùi lạ thì bàn thờ cũng sạch sẽ hơn. Nhà nào dùng nước đóng bình thì rót từ bình đang dùng, nhớ lau vòi trước khi rót.
Văn khấn rằm tháng Giêng tại nhà
Bài khấn rằm tháng Giêng có ba phần: mời, xưng danh và cầu nguyện. Đầu bài mời chư Phật, thần linh, gia tiên. Phần giữa nêu tên người khấn, địa chỉ và ngày cúng. Cuối bài là lời cầu bình an. Hai bài dưới đây theo văn khấn cổ truyền; chỗ có dấu ba chấm, bạn điền họ tên và địa chỉ nhà mình.
Văn khấn cúng thần linh và gia tiên
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại họ …
Tín chủ con là: … Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần, cùng các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông, người người bình an, lộc tài vượng tiến, gia đạo hưng long.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn dâng lễ chay lên Phật tại nhà
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy đức Phật Thích Ca Mâu Ni, chư Phật mười phương, chư vị Bồ Tát, chư vị Hiền Thánh Tăng.
Tín chủ con là: … Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, phẩm oản, trà quả, lễ chay tịnh dâng lên trước Phật đài.
Cúi xin chư Phật, chư Bồ Tát từ bi chứng giám lòng thành, gia hộ cho cả gia đình con thân tâm an lạc, tránh được tai ương, năm mới bình an, mọi việc thuận lợi.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Người khấn có thể đọc to vừa đủ nghe hoặc đọc thầm. Quên một câu không sao, nói rõ ngày cúng, tên và địa chỉ là đủ ý. Bài khấn đêm giao thừa và bài khấn ông bà dịp cuối năm có bố cục tương tự, chỉ khác lời mời; bạn có thể so trong bài văn khấn cúng giao thừa Tết Nguyên Đán nếu muốn thống nhất cách xưng hô trong cả mùa Tết.
Trình tự cúng và những sai sót hay gặp
Các bước cúng rằm tại nhà
Làm lần lượt để cả nhà đỡ lúng túng
Dọn bàn thờ
Vệ sinh bàn thờ và bát nhang từ hôm trước, bớt nhang cũ nếu đầy.
Bày lễ chung
Đặt sẵn hoa, ngũ quả, nước và đèn lên bàn thờ.
Dâng mâm chay lên Phật
Thắp nhang, đọc văn khấn dâng Phật trước tiên.
Dâng mâm gia tiên
Rót trà và rượu, thắp nhang, rồi đọc lời khấn cho thần linh, ông bà.
Hạ lễ
Khi nhang gần tàn, vái tạ rồi mời cả nhà dùng lễ.
Nhà chỉ có một bàn thờ chung có thể dồn hai lần dâng lễ thành một, không cần làm đủ hai mâm.
Lễ rằm ở nhà đi theo năm bước, từ dọn bàn thờ đến hạ lễ. Làm theo thứ tự này thì cả nhà đỡ lúng túng, nhất là người lần đầu đứng ra cúng.
- Dọn bàn thờ: lau bàn thờ, bát nhang, chân đèn từ hôm trước; rút bớt chân nhang nếu bát nhang quá đầy.
- Bày lễ chung: đặt hoa, mâm ngũ quả, ly nước, đèn lên bàn thờ.
- Dâng mâm chay lên bàn Phật trước: thắp nhang, khấn bài dâng lễ Phật.
- Dâng mâm cúng gia tiên: rót trà, rượu, thắp nhang, khấn bài thần linh và gia tiên.
- Hạ lễ: chờ nhang cháy gần hết, vái tạ rồi hạ mâm cho cả nhà dùng.
Nhà chỉ có một bàn thờ chung thì gộp bước 3 và 4: dâng một mâm, khấn bài thần linh và gia tiên. Không nhất thiết phải làm đủ hai mâm.
Một số sai sót hay gặp:
- Đặt đồ mặn lên bàn Phật: bàn Phật chỉ dâng đồ chay, hoa quả, nước, trà.
- Để mâm cúng quá lâu: trời Sài Gòn tháng hai đã nóng, đồ ăn để mấy tiếng trên bàn thờ dễ thiu, nhất là canh và món có nước cốt dừa.
- Thắp nhang rồi bỏ đi: nhang, đèn cháy gần màn cửa, giấy tiền cần người trông, nhất là khi đốt vàng mã.
- Dùng trái cây giả, hoa nhựa: nhìn đẹp lâu nhưng nhiều nhà kiêng, vì coi là thiếu lòng thành.
Chuẩn bị nước uống cho ngày rằm đông người
Nước sạch dùng nhiều hơn ngày thường vào ngày rằm: nấu xôi, nấu chè, nấu canh, pha trà, thay nước bàn thờ, rồi nước uống khi con cháu tụ về. Nhà dùng máy nóng lạnh có thể xem lại bình còn bao nhiêu từ hôm trước, tránh đang nấu dở thì hết nước.
Năm nay rằm rơi vào Thứ Bảy, vẫn trong giờ làm việc của mình (8:30–17:30, Thứ Hai đến Thứ Bảy). Nhà quanh khu Quận 4 cũ cần đổi bình hay thêm vài thùng nước chai thì đặt sớm từ Thứ Sáu là chắc nhất. Mình xác nhận đơn rồi hẹn giờ giao; phí giao (nếu có) báo trước, và nhà đi thang bộ thì mình hỗ trợ mang lên lầu theo điều kiện thỏa thuận lúc xác nhận. Khu vực phục vụ và cách đặt có trong trang giao nước tận nơi tại TP.HCM của A LÔ Nước Suối.
Nhà mới đặt bình lần đầu, chưa có vỏ cùng loại, sẽ cọc vỏ một lần; các lần sau mình giao bình đầy và thu vỏ rỗng. Điều kiện thu vỏ có trong trang chính sách cọc vỏ, trả vỏ bình. Khi nhận hàng, bạn nhìn qua tem niêm phong và kiểm tra bình có rò rỉ không trước khi lắp lên máy.
Những điều cần nhớ
- Rằm tháng Giêng 2027 là Thứ Bảy 20/02; cúng sớm thì từ chiều Thứ Sáu 19/02, đừng để qua ngày rằm.
- Đồ chay đặt bàn Phật, đồ mặn đặt bàn gia tiên; nấu riêng, nêm bằng gia vị chay.
- Viết sẵn tên, địa chỉ vào bài khấn trước hôm cúng để đọc cho trôi.
- Hạ lễ khi nhang gần tàn, đưa đồ ăn vào tủ lạnh sớm vì trời đã nóng.
Cần nước uống giao tận nơi, bạn gọi A LÔ Nước Suối qua hotline 0966 391 321 hoặc 0867 179 170 (Zalo 0966 391 321). Kho mình ở 2P Tôn Thất Thuyết, Phường Xóm Chiếu, TP.HCM, làm việc 8:30–17:30 từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp về cúng rằm tháng Giêng
Nhà có người mới mất có cúng rằm tháng Giêng không?
Nhiều gia đình vẫn cúng, nhưng làm giản dị hơn, thường là mâm cơm đơn giản và hương hoa, không bày tiệc đông vui. Mỗi vùng, mỗi dòng họ có cách làm riêng, nên hỏi người lớn trong nhà để làm theo nếp quen.
Có bắt buộc cúng sao giải hạn vào rằm tháng Giêng không?
Không bắt buộc. Cúng sao giải hạn là tục của một số gia đình, thường làm ở chùa hoặc ở nhà vào dịp đầu năm. Lễ rằm ở nhà chỉ cần mâm cúng, lễ vật và bài khấn như trên là đủ.
Đi chùa ngày rằm tháng Giêng cần lưu ý gì?
Mặc đồ kín đáo, gọn gàng, nói nhỏ trong chánh điện và thắp nhang ở nơi chùa quy định. Ngày rằm chùa thường rất đông, nên đi sớm, giữ kỹ đồ đạc và mang theo nước uống nếu phải đứng chờ lâu.
Đồ cúng xong nên xử lý thế nào?
Hạ lễ xong, cả nhà dùng đồ cúng trong ngày gọi là thụ lộc. Món chưa ăn hết thì cất tủ lạnh và hâm lại trước khi ăn. Trái cây trên bàn thờ để được vài ngày; thấy trái mềm nhũn, chảy nước thì nên thay.
