Cúng mùng 1 Tết: cách sắm lễ và đọc văn khấn cho đúng

Tóm tắt bài viết bằng AI
Mở trợ lý AI bạn quen dùng cùng ngữ cảnh bài viết để tóm tắt nhanh.
AI có thể diễn giải chưa chính xác; nội dung gốc của bài viết vẫn là nguồn tham chiếu chính.
Cúng mùng 1 Tết Đinh Mùi rơi vào Thứ Bảy 06/02/2027. Gợi ý lễ vật, mâm cúng miền Nam, giờ cúng buổi sáng, bài văn khấn mẫu và kiêng kỵ ngày đầu năm.
Mục lục 17 mục
Cúng giao thừa xong lúc nửa đêm, sáng ra nhiều nhà đã phải lo tiếp mâm cúng đầu năm: bày gì lên bàn thờ, cúng lúc nào, khấn những gì cho đủ ý. Tết Đinh Mùi năm nay, mùng 1 rơi vào Thứ Bảy 06/02/2027.
Tháng Chạp năm nay thiếu nên không có ngày 30. Ngày cuối năm là 29 tháng Chạp, tức Thứ Sáu 05/02/2027. Đêm giao thừa là đêm 05/02 rạng sáng 06/02. Ai quen gọi “chiều 30 Tết” thì năm nay hiểu là chiều 29.
Cúng mùng 1 Tết là lễ dâng hương gia tiên và thần linh trong nhà vào sáng ngày đầu năm, năm 2027 là Thứ Bảy 06/02. Lễ vật thường có nhang, đèn, hoa tươi, mâm ngũ quả, trà, rượu, bánh mứt, cùng mâm cơm mặn hoặc mâm chay tùy nếp nhà. Phần đông gia đình cúng vào buổi sáng, trước bữa trưa. Khi khấn, người ta mời thần linh trước rồi mới tới ông bà tổ tiên, cầu cho cả nhà một năm bình an.
Mùng 1 Tết 2027 là ngày nào, khác gì giao thừa và lễ rước ông bà?
Lễ cúng mùng 1 là lễ cúng đầu tiên của năm mới diễn ra vào ban ngày, ngay sau đêm giao thừa. Nhiều người hay nhầm hai lễ này vì chúng chỉ cách nhau vài tiếng, nhưng đối tượng cúng và cách bày lễ khác nhau.
Lễ giao thừa diễn ra lúc chuyển giao năm cũ sang năm mới, quanh giờ Tý. Nhiều nhà bày một mâm ngoài trời để tiễn vị thần cai quản năm cũ và đón vị thần năm mới, rồi mới cúng trong nhà. Cách bày mâm và bài khấn của lễ này có trong bài văn khấn cúng giao thừa Tết Nguyên Đán. Lễ mùng 1 thì làm trong nhà, trước bàn thờ gia tiên và bàn thờ thần linh, khi ông bà đã được mời về ăn Tết cùng con cháu.
Ông bà được mời về từ lễ rước chiều cuối năm. Theo nếp quen, nhà mình gọi là lễ cúng ông bà ngày 30 Tết. Năm nay không có ngày 30 nên lễ rước làm vào chiều 29 tháng Chạp, tức 05/02/2027. Sáng mùng 1 vì vậy là bữa cúng đầu năm dâng lên ông bà đang “ở nhà” với con cháu.
Bảng dưới đây xếp các mốc cúng chính của Tết Đinh Mùi theo lịch dương, để bạn sắp xếp việc nhà và lịch đi chúc Tết:
| Ngày âm lịch | Ngày dương lịch | Thứ | Việc nhiều nhà làm |
|---|---|---|---|
| 23 tháng Chạp | 30/01/2027 | Thứ Bảy | Cúng ông Công ông Táo |
| 29 tháng Chạp (năm nay là “30 Tết”) | 05/02/2027 | Thứ Sáu | Cúng tất niên, rước ông bà |
| Đêm 29 rạng mùng 1 | Đêm 05/02 rạng 06/02 | Thứ Sáu sang Thứ Bảy | Cúng giao thừa |
| Mùng 1 tháng Giêng | 06/02/2027 | Thứ Bảy | Cúng sáng đầu năm, chúc Tết |
| Mùng 3 tháng Giêng | 08/02/2027 | Thứ Hai | Nhiều nhà làm lễ tiễn ông bà |
Lễ tiễn ông bà mỗi nhà chọn một ngày, có nhà làm mùng 3, có nhà để qua mùng 4. Cách sắm lễ cho buổi tiễn có trong bài cúng mùng 3 Tết. Toàn bộ chuỗi lễ từ tháng Chạp tới ra Giêng được gom lại trong bài tổng hợp các lễ cúng trong dịp Tết Nguyên Đán.
Lễ vật cúng mùng 1 Tết gồm những gì?

Lễ vật sáng mùng 1 gồm hai phần: phần bày sẵn trên bàn thờ suốt mấy ngày Tết, và phần dâng thêm riêng cho buổi cúng. Không có danh sách bắt buộc nào chung cho mọi nhà. Phần lớn gia đình giữ nếp cũ của ông bà, rồi thêm bớt theo điều kiện.
Lễ vật cơ bản trên bàn thờ
Phần bày sẵn thường đã xong từ chiều cuối năm. Sáng mùng 1 chỉ cần kiểm tra lại, thay đồ héo và rót trà, rót nước mới:
- Nhang và đèn (hoặc nến): bát nhang đã được dọn tro, lau sạch từ trước Tết; đèn dầu hoặc đèn điện giữ sáng trong buổi cúng.
- Hoa tươi: miền Nam hay chưng mai vàng, cúc vàng, vạn thọ; miền Bắc chuộng đào, cúc, lay ơn. Hoa nào héo thì thay trước khi cúng.
- Mâm ngũ quả: năm loại trái cây chưng từ trước Tết, chỉ cần bỏ trái dập, trái hư.
- Trà, rượu và nước sạch: rót ly mới vào sáng mùng 1, không để lại ly của đêm giao thừa.
- Bánh mứt, trầu cau: bánh tét hoặc bánh chưng, mứt Tết, một lá trầu và một quả cau nếu nhà vẫn giữ lệ này.
Mâm ngũ quả miền Nam thường theo câu “cầu vừa đủ xài”: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung. Nhiều nhà miền Nam tránh chưng chuối vì đọc gần chữ “chúi”. Miền Bắc thì hay có nải chuối xanh đỡ bên dưới, bên trên là bưởi, quýt, hồng. Không nhà nào sai, miễn trái cây tươi, sạch và được chưng gọn gàng.
Với ly nước, ấm trà trên bàn thờ, nhà mình nên dùng nước sạch đun sôi để pha trà và rót nước mới mỗi lần cúng. Nước để qua đêm trong ly hở rất dễ bám bụi và tàn nhang. Nhà nào nấu chè, nấu canh cúng mà còn phân vân dùng nước gì thì có thể xem bài nên nấu ăn bằng nước gì để món ăn ngon, an toàn.
Mâm cơm cúng mùng 1 kiểu miền Nam
Mâm cơm mùng 1 ở Sài Gòn và các tỉnh phía Nam thường là những món Tết quen thuộc, nấu từ mấy ngày trước rồi hâm lại. Mỗi món đi kèm một ý chúc theo cách gọi tên của người miền Nam:
- Thịt kho hột vịt: nồi thịt kho nước dừa, món gần như nhà nào cũng có, ăn dần suốt mấy ngày Tết.
- Canh khổ qua nhồi thịt: mang ý “cái khổ đã qua”, mong năm mới bớt vất vả.
- Dưa giá, dưa món, củ kiệu tôm khô: món chua giòn ăn kèm thịt kho cho đỡ ngán.
- Chả giò, gà luộc: nhiều nhà thêm vào cho mâm đủ đầy.
- Bánh tét: cắt khoanh, bày đĩa riêng hoặc để nguyên đòn trên bàn thờ.
Mâm cúng miền Bắc thường có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, giò lụa, canh măng, nem rán. Gia đình gốc Bắc sống ở Sài Gòn vẫn hay giữ mâm theo quê. Mâm cúng theo nếp nhà mình mới là điều ông bà quen, không cần đổi theo vùng đang sống.
Cúng mặn hay cúng chay?
Cả hai cách đều phổ biến. Nhiều nhà sáng mùng 1 chỉ dâng mâm chay hoặc mâm trà, bánh mứt, trái cây, rồi trưa mới dâng cơm mặn. Có nhà cúng thẳng mâm cơm mặn từ sáng.
Nếu trong nhà có bàn thờ Phật thì lễ vật đặt lên đó chỉ là đồ chay: hoa, trái cây, nhang, nước, bánh chay. Mâm mặn đặt ở bàn thờ gia tiên. Nhà có người ăn chay trường hoặc ăn chay mùng 1 thì cúng mâm chay cho cả nhà cũng là chuyện bình thường.
Cúng mùng 1 Tết vào giờ nào là hợp?
Phần đông gia đình cúng vào buổi sáng mùng 1, trước bữa trưa. Lý do rất đời thường: mời ông bà dùng bữa trước rồi con cháu mới ngồi vào mâm, và cả nhà còn kịp đi chúc Tết họ hàng trong ngày.
Một số nhà muốn chọn giờ hoàng đạo, tức khung giờ được xem là tốt theo lịch âm, để thắp nhang đầu năm. Giờ hoàng đạo thay đổi theo từng ngày, nên phải tra đúng ngày mùng 1 tháng Giêng năm Đinh Mùi trên lịch âm của năm 2027. Không dùng lại giờ của Tết năm trước, vì ngày âm khác thì giờ tốt cũng khác. Nhà không xem giờ thì cứ cúng buổi sáng khi cả nhà đã có mặt đầy đủ.
Năm nay mùng 1 là Thứ Bảy, đa số người đi làm đều được nghỉ nên dễ sắp xếp. Vài tình huống nhà mình nên tính trước:
- Phải đi chúc Tết sớm: dâng nhang, trà, bánh mứt trước khi đi, trưa về dâng thêm mâm cơm.
- Nhà đông người, mỗi người một giờ: chốt giờ cúng từ tối 29 để mọi người dậy kịp, tránh để mâm cơm bày sẵn rồi chờ quá lâu.
- Có người trực ca hoặc đi xa: người ở nhà vẫn cúng như thường, người vắng mặt có thể thắp nhang khi về.
Thứ tự thắp nhang trong buổi cúng thường đi từ thần linh tới gia tiên. Nhà có bàn thờ Thổ Công, ông Táo hoặc ông Địa riêng thì thắp nhang ở đó trước. Căn hộ chung cư chỉ có một bàn thờ thì khấn chung một lần, trong bài khấn mời thần linh trước rồi tới ông bà.
Các bước cúng và bài văn khấn mùng 1 Tết
Các bước cúng sáng mùng 1
Trình tự quen thuộc từ lúc dọn lễ đến khi hạ lễ
Chỉnh tề trước khi cúng
Rửa tay sạch, mặc trang phục gọn gàng, kín đáo trước khi đến bàn thờ.
Dọn bàn thờ, bày lễ
Đổi hoa héo, rót trà, rượu, nước mới rồi đặt mâm cơm hoặc mâm chay lên bàn thờ.
Thắp đèn và nhang
Châm đèn trước, sau đó đốt nhang với số nén lẻ, thường là một, ba hoặc năm.
Vái và đọc khấn
Đứng hoặc quỳ nghiêm trang trước bàn thờ, vái rồi đọc bài khấn.
Vái tạ, hạ lễ
Chờ nhang gần tàn thì vái tạ, hạ lễ xuống để cả nhà cùng thụ lộc đầu năm.
Đây là trình tự phổ biến, mỗi nhà có thể điều chỉnh theo nếp riêng.
Buổi cúng mùng 1 khá đơn giản nếu bàn thờ đã được dọn từ trước Tết. Người đứng khấn thường là chủ nhà hoặc người lớn nhất trong nhà. Các bước quen thuộc như sau:
- Rửa tay, mặc quần áo gọn gàng, kín đáo.
- Thay hoa héo, rót trà, rượu, nước mới; bày mâm cơm hoặc mâm chay lên bàn thờ.
- Thắp đèn, sau đó thắp nhang theo số lẻ (thường là 1, 3 hoặc 5 nén).
- Đứng hoặc quỳ ngay ngắn trước bàn thờ, vái rồi đọc bài khấn.
- Đợi nhang cháy gần hết, vái tạ rồi hạ lễ để cả nhà cùng ăn, gọi là thụ lộc đầu năm.
Vàng mã nếu có thì nhiều nhà chưa đốt vào sáng mùng 1 mà để tới lễ tiễn ông bà mới hóa.
Bài văn khấn mẫu sáng mùng 1
Bài khấn dưới đây theo khung thường gặp: mời thần linh, mời gia tiên, xưng danh, nói lý do cúng và lời cầu mong. Bạn điền họ tên, địa chỉ của nhà mình vào chỗ trống:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ Địa Long Mạch Tôn thần, các ngài Thần linh cai quản trong nhà.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ cùng hương linh gia tiên nội ngoại họ ……
Hôm nay là ngày mùng Một tháng Giêng năm Đinh Mùi.
Tín chủ con là …… cùng toàn gia, ngụ tại ……
Nhân tiết Nguyên đán đầu xuân, chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, trà quả, lễ vật, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời chư vị Tôn thần, các cụ tổ tiên nội ngoại về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin phù hộ độ trì cho toàn gia năm mới bình an, mạnh khỏe, công việc hanh thông, gia đạo thuận hòa.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn mùng 1 khác bài rước ông bà ở chỗ không còn lời “kính mời về ăn Tết”. Ông bà đã được mời từ chiều cuối năm, nên sáng mùng 1 chỉ dâng lễ và cầu an. Muốn so hai bài với nhau thì bạn xem thêm bài văn khấn cúng ông bà ngày 30 Tết.
Không thuộc bài khấn cũng không sao. Nhiều người lớn tuổi vẫn khấn nôm bằng lời của mình: xưng tên, nói hôm nay là mùng 1 Tết Đinh Mùi, dâng lễ mời ông bà, rồi nói điều mong cho cả nhà. Miễn đủ ba ý mời, xưng danh và cầu mong, lời khấn ngắn hay dài là tùy mỗi người.
Kiêng kỵ ngày mùng 1 và lưu ý khi bày lễ trong nhà
Kiêng kỵ ngày đầu năm là phong tục dân gian để giữ không khí vui vẻ, không phải quy định bắt buộc. Mỗi nhà giữ nhiều hay ít tùy nếp riêng. Dưới đây là những điều được nhắc nhiều nhất:
- Không quét nhà, đổ rác ngày mùng 1: người xưa sợ “quét mất lộc”, nên nhà thường được dọn kỹ từ trước giao thừa.
- Tránh cãi vã, nói lời xui: người ta tin chuyện ngày đầu năm ảnh hưởng tới cả năm, nên ai cũng cố nói lời vui.
- Cẩn thận kẻo làm vỡ chén, ly: đồ vỡ đầu năm bị coi là điềm không lành, có chuyện chỉ cần dọn gọn rồi thôi, đừng lo nghĩ.
- Chọn người xông đất: nhiều nhà nhờ người vui vẻ, hợp tuổi bước vào nhà đầu tiên sau giao thừa.
- Hạn chế cho vay, đòi nợ: nhiều gia đình thanh toán xong chuyện tiền bạc trước Tết.
Giữ an toàn với nhang đèn và đồ cúng
Mấy ngày Tết nhà nào cũng đốt nhang nhiều hơn thường lệ, trong khi bàn thờ lại chật hoa, giấy đỏ, câu đối. Bát nhang nên đặt xa rèm cửa và giấy trang trí, đèn dầu đặt chắc trên mặt phẳng. Lúc cả nhà ra ngoài chúc Tết thì đừng để nhang, nến đang cháy mà không có ai trông.
Ở chung cư, đốt vàng mã hay đốt nhang ngoài hành lang thường bị giới hạn. Nhà mình nên hỏi trước ban quản lý tòa nhà xem được đốt ở đâu. Nhà có trẻ nhỏ thì để bật lửa, nến và rượu cúng ngoài tầm tay các bé.
Tết ở Sài Gòn trời nắng, đồ ăn hư nhanh hơn ngoài Bắc. Mâm cơm mặn cúng xong thì hạ lễ và ăn sớm. Phần còn dư cho vô tủ lạnh, đừng để ngoài trời qua cả buổi. Trái cây trên mâm ngũ quả cũng nên kiểm tra mỗi ngày, trái nào chín nẫu thì lấy xuống để không chảy nước, bu ruồi.
Chuẩn bị nước uống trước mấy ngày Tết
Sáng mùng 1 thường là lúc nhà mình dùng nhiều nước nhất: pha trà cúng, pha trà mời khách, nấu chè, rót nước cho bà con tới chúc Tết. Bình nước mà cạn đúng sáng đầu năm thì khá bất tiện.
Cách gọn nhất là nhìn lượng nước nhà mình dùng mấy ngày thường, rồi đặt dư ra trước 29 Tết. Mấy ngày Tết là ngày lễ. Ở A LÔ, Chủ nhật và ngày lễ khách gọi hotline để mình xem sắp xếp được không. Phí giao (nếu có) và giờ giao được báo khi xác nhận đơn, chi tiết có trong chính sách giao hàng của cửa hàng.
Những điều cần nhớ cho sáng mùng 1 Tết Đinh Mùi
- Năm nay không có 30 Tết: rước ông bà chiều 29 tháng Chạp (05/02/2027), cúng mùng 1 vào Thứ Bảy 06/02/2027.
- Dọn bàn thờ, chưng hoa và mâm ngũ quả từ trước giao thừa. Sáng mùng 1 chỉ thay hoa héo, rót trà nước mới rồi dâng mâm cơm.
- Cúng vào buổi sáng trước bữa trưa; nhà nào muốn chọn giờ hoàng đạo thì tra đúng lịch năm 2027.
- Khấn thần linh trước, gia tiên sau. Cúng xong hạ lễ ăn sớm và không để nhang đèn cháy khi cả nhà đi vắng.
Cần nước uống giao tận nơi, bạn gọi A LÔ Nước Suối qua hotline 0966 391 321 hoặc 0867 179 170 (Zalo 0966 391 321). Kho mình ở 2P Tôn Thất Thuyết, Phường Xóm Chiếu, TP.HCM, làm việc 8:30–17:30 từ Thứ Hai đến Thứ Bảy.
Câu hỏi thường gặp về cúng mùng 1 Tết
Sáng mùng 1 có cần thắp nhang bàn thờ Thần Tài, ông Địa không?
Nhà nào có bàn thờ Thần Tài, ông Địa, nhất là nhà buôn bán, thường thắp nhang ở đó vào sáng mùng 1, thay nước, thay trái cây và hoa tươi. Lễ này làm riêng, thường trước hoặc sau khi cúng gia tiên, tùy thói quen của từng nhà.
Ở trọ, không có bàn thờ gia tiên thì có cúng mùng 1 được không?
Được. Nhiều người ở xa quê bày một mâm nhỏ gồm nhang, hoa, trái cây, ly nước trên chiếc bàn sạch, rồi khấn nhớ ông bà. Bàn thờ chính vẫn ở nhà người giữ hương hỏa. Mâm nhỏ ở chỗ trọ chỉ là cách tỏ lòng nhớ ông bà trong ngày đầu năm.
Mâm ngũ quả chưng từ trước Tết, mùng 1 có cần thay mới không?
Không cần thay cả mâm. Bạn chỉ lấy ra những trái dập, chín nẫu và thay bằng trái tươi. Phần lớn gia đình giữ mâm ngũ quả tới lễ tiễn ông bà, sau đó mới hạ xuống chia cho cả nhà.
Người đến tháng hoặc nhà có tang có cúng mùng 1 được không?
Chuyện này mỗi nơi giữ một lệ khác nhau. Có nhà để người khác đứng khấn thay, có nhà không kiêng gì. Nhà có tang chưa mãn tang thường cúng giản dị và không treo đồ trang trí Tết rực rỡ. Cách làm cụ thể nên hỏi người lớn trong họ để theo đúng nếp nhà.
